47. Hoe word ik profiler?

Bijdrage van Mayra Schilder en Anne van Wonderen uit practicumgroep 14

Hoe word ik profiler?

De term “profiler” roept bij veel mensen vaak beelden op van spannende films of series. De media heeft de populariteit van profiling dan ook zeker aangewakkerd, maar het is belangrijk om feiten en fictie van elkaar te blijven onderscheiden om een beter beeld te krijgen over wat het beroep van een profiler precies inhoudt. Een profiler is een gedragsdeskundige, die gespecialiseerd is in het gedrag van delinquenten. Dit zijn de personen die worden ingeschakeld door de politie wanneer er een misdrijf is gepleegd en de dader nog spoorloos is. Aan de hand van het plaats delict, de timing van het misdrijf, de manier waarop het misdrijf is gepleegd en nog vele andere factoren wordt een daderprofiel geschetst waardoor de mogelijke dader sneller opgespoord kan worden.

In de Verenigde Staten is daderprofilering een veelgebruikt begrip, maar in Nederland wordt het nog niet veel toegepast. De meest logische manier om als psycholoog profiler te worden is om in het derde jaar van de Bachelor Psychologie de Klinische specialisatie te doen en vervolgens de master Klinische Forensische Psychologie te volgen. Deze master wordt in Nederland aan drie verschillende universiteiten gegeven, namelijk aan de Universiteit van Amsterdam (UVA), de Universiteit van Maastricht en Tilburg Universiteit. Deze master wordt steeds populairder en krijgt dus vaak meer aanmeldingen dan er toelatingsplekken zijn. De master is dus aan alle bovenstaand genoemde universiteiten selectief. Er wordt tijdens deze selectie gekeken naar een motivatiebrief, het cijfergemiddelde en extra curriculaire activiteiten. Wanneer je dus zeker bent van het feit dat je later als profiler aan de slag wilt, of wanneer je wilt gaan werken in de forensische sector, is het slim om ervaring op te doen binnen de forensische populatie. Bij de UvA en Tilburg University duurt deze master 1 jaar, bij de Universiteit van Maastricht duurt de master 2 jaar en is deze Engelstalig. Via de master is het mogelijk om de BAPD aantekening te behalen die nodig is voor de postmater GZ-opleiding. Studenten die de mastertrack Klinische Forensische psychologie hebben afgerond moeten in staat zijn om op wetenschappelijke wijze antisociaal gedrag bij psychologische determinanten te herkennen en te rapporteren. Ook moet een student een evidence-based interventieplan op kunnen stellen met als doel om het antisociaal gedrag te reduceren. Er wordt aangeraden wanneer je echt als profiler aan de slag wilt om na deze master ook nog de opleiding tot rechercheur te volgen. Ook zijn er veel opties voor studies of stages in het buitenland, met name in Engeland en de Verenigde Staten. Na je master is er ook een mogelijkheid om een ''profiler ''te worden bij de FBI. Dit kan door een opleiding te volgen aan de Behavioral Science Unit (BSU) van het FBI opleidingsinstituut in Virginia. Hier leer je hoe je misdadigers en psychopaten kan begrijpen.

Bijdrage van Eline Haan en Sanne Jes uit practicumgroep 25

PROFILER

Wat is een profiler?

Bij profilers denk je natuurlijk direct aan series op netflix zoals mindhunters en fbi-series. Je geneigd te denken aan moordenaars of anderen die een misdaad hebben gepleegd en die mensen dan helemaal tot de bodem uitpluizen hoe ze denken en doen. Een profiler kijkt hier dan inderdaad naar en is voor rechercheurs een helpende hand op dat moment. Ze zijn dus vrij onmisbaar wat betreft het onderzoek. Profilers schetsen een beeld, een persoonlijkheidsprofiel,  van een op dat moment nog onbekend persoon die een misdaad, meestal een moord of een andere heftig delict, heeft gepleegd. Zij helpen de rechercheurs die op zoek zijn naar de misdadiger. Want doordat zij een beeld schetsen van een onbekend persoon, wordt het voor de rechercheurs een iets makkelijkere zoektocht. Je leert dus eerst het omgaan met en het behandelen van de criminelen en vervolgens specialiseer jezelf tot een profiler. Maar hoe gaat zo’n profiler nou precies te werk en hoe wordt je er een?

Hoe wordt je een profiler?

Studie: Bachelor Psychologie

Master: Klinische en Forensische Psychologie

Je zou denken dat de meeste profilers criminologie hebben gestudeerd; dit is echter niet waar. De meeste profilers hebben psychologie gestudeerd, omdat het belangrijk is te begrijpen wat voor een persoon de misdaad heeft gepleegd. Bovendien is het van belang dat je bekend met de Klinische en Forensische psychologie en dat je ook affiniteit hebt met de forensische sector. Het is echter vaak lastig om toegelaten te worden tot de master forensische psychologie, dus het is handig om stages of ander werk bij een reclasseringsbureau te doen of bij COSA, exodus of iets dergelijks. Dit is vrijwilligerswerk waarbij je (ex-)gedetineerden helpt met hun leven en helpende hand bent.

Een stukje geschiedenis

Een van de bekendste zaken wat betreft (informele) profiling is Jack the Ripper in Engeland in 1888. Een seriemoordenaar die in Londen prostituees verminkte en vermoorde. Thomas Bond, een arts, probeerde na het zien van een van de vermoordde prostituees, een beeld te schetsen van de moordenaar. Hij stelde dat de moordenaar alleen zou moeten hebben gewerkt, nogal beheerst was en ook fysiek sterk moest zijn. Ook stelde hij dat de moordenaar een onopvallend persoon moest zijn en een rustig leven leidde. Helaas is de moordenaar nooit gevonden. Maar de manier waarop Thomas Bond aan de slag ging met het profileren van een mogelijke dader komt al vrij sterk overeen met hoe de dagelijkse manier van profiling is.

Carrière perspectief 

Er is maar een Nederlandse profiler. Dit is Rob Kamps. Hij heeft aan de BSU gestudeerd en hij geeft nu zelf een opleiding analytisch profiler worden. Het is dus niet per se een grote kans om profiler te worden. Er zijn hele strenge toelatingseisen bij de FBI. Maar naast de FBI kun je ook in de particuliere sector gaan werken. Bijvoorbeeld bij de Black Swan Profiling. Zij helpen onder andere bekende nederlanders bij het opsporen van stalkers of mensen die hen bedreigen. En als laatste zou je ook nog onderzoek gaan doen in de forensische sector. Hier zijn altijd wel mensen voor nodig en heeft dus een grotere baanzekerheid.

Bijdrage van Bernadette Paschertz & Ruben Kuiper uit practicumgroep 9

Het beroep profiler is voor velen een nog heel onbekend beroep met veel mythen die vooral door tv-series naar voren komen. Echter is profiling een echt beroep en zijn er meerdere mogelijkheden om die kant op te gaan.

Een profiler werkt samen met de politie om op basis van informatie die uit een misdaad te halen is daders te vinden. Er worden profielen opgesteld van de dader, zonder hem te kennen.

Een manier om profiler te worden, die voor psychologie studenten het interessantst zou zijn is, een master te kiezen waar je al met deviant gedrag te maken hebt. Hier zou de forensische klinische master geschikt voor zijn. Deze is vooral gericht op anti-sociaal gedrag bij volwassenen in kaart brengen, analyseren en een behandelplan op te stellen. Om voor deze master geselecteerd te worden is het handig om van te voren al wat ervaring opgedaan te hebben, denk hierbij aan werk in een psychiatrische instelling, in een forensische instelling of vrijwilligerswerk. Interesse voor criminele onderwerpen is natuurlijk ook van belang. Ook is het handig om passende keuzevakken te kiezen en wat kennis op te doen in de criminologie. Aan de Vu worden vakken in de criminologie ook voor bijvakkers aangeboden.

Verder is er een opleiding in de VS die door de FBI gegeven wordt. In de Behavioural Science Unit (BSU) wordt je opgeleid om misdadigers en psychopathen te herkennen. Tegenwoordig wordt dit ook internationaal geaccepteerd. Er zijn ook interessante artikelen over een Nederlander die deze opleiding gedaan heeft: https://www.vice.com/nl/article/7xpk4e/een-gesprek-met-de-enige-door-de-fbi-opgeleide-profiler-van-nederland

Daarnaast is er een opleiding in Nederland die door Rob Kamps gegeven wordt - dit is ook een Nederlander die de opleiding in de VS gedaan heeft. Hij leidt je op tot Analytic Profiler en dit wordt erkend door de European Profiling Association (EPA): http://www.analyticprofiling.nl/home/rob-kamps/

Je hoeft ook niet per se Psychologie hebben gestudeerd. Ook als je bij de politie bent en zo'n opleiding tot profiler doet kan je als profiler aan de slag. Het volgende is geen feit die ik ergens eruit gehaald heb, maar meer mijn eigen indruk die ik krijg: belangrijk is dat je groot interesse hebt, enthousiast bent en veel ervaring opdoet, niet bang bent om nieuwe dingen te leren en uit je fouten te leren. Dit is een beroep waar een scherpe zin van belang is, en die krijg je vooral door ervaring.

Bijdrage van Iris Wierdsma en Maxime Klingers uit practicumgroep 10

Het beroep profiler is de laatste jaren enorm in populariteit toegenomen. Er worden talloze films en tv-series opgenomen die draaien om het pakken van criminelen door inzet van profilers. Maar wat is een profiler precies?

Een profiler is een gedragsdeskundige, die methodes van misdadigers probeert te doorzien en op basis daarvan een profiel van de dader schetst. Dit is nogal een vaardigheid om te hebben, vandaar dat er ook geen duidelijke manier is om profiler te worden.

Om profiler te worden is het ten eerste natuurlijk heel belangrijk om een grote interesse te hebben in deviant gedrag. Daarnaast is het verstandig om te gaan voor een master Klinische Forensische Psychologie. Deze kan je in Nederland bij drie universiteiten volgen, namelijk in Amsterdam, Tilburg en Maastricht.

Bij de UvA ligt de focus op de interventies van volwassen daders. Het studieprogramma bestaat uit de vakken etiologie en assessment & interventies, een masterthese en een forensische stage. Wanneer je tijdens de stage drie casussen hebt afgerond, voldoe je met  deze master ook aan de vooropleidingseisen voor de GZ-opleiding en voor de Basisaantekening Psychodiagnostiek (BAPD). In Tilburg volg je maar een dag per week colleges en loop je de overige vier dagen stage. Het studieprogramma bestaat uit Forensische Psychologie, Forensische Psychopathologie, Forensische behandel- en zorgprogramma’s en diagnostiek, een masterstage en een masterthese. Aan de Universiteit van Maastricht is de master als enige Engelstalig en hij duurt twee jaar.

Daarnaast is er in Leiden de mastertrack Forensische Criminologie. Je kan hier ook binnenkomen als je geen Criminologie hebt gestudeerd, maar dat moet je wel een bachelor hebben in de sociale wetenschappen met minimaal 30 studiepunten aan relevante criminologische vakken (op WO-niveau).

Zoals in alle andere vakgebieden in de psychologie is het ook bij forensische psychologie van belang om je te onderscheiden van de anderen. Het is slim om met activiteiten naast je studie te laten zien hoe gemotiveerd jij bent om bijvoorbeeld profiler te worden. Daarbij kan je door bepaalde stages of vrijwilligerswerk naast je studie te doen er voor jezelf erachter komen wat je leuk vindt, waar je goed in bent en waar je nog meer over wilt leren.

Als jij geïnteresseerd bent in het criminele brein, zijn er een aantal projecten die je naast je studie zou kunnen doen om bij je toekomstige werkgever uit het oog te springen.

-  Word vrijwilliger bij Cirkels voor Ondersteuning, Samenwerking en Aanspreekbaarheid (COSA). Als COSA vrijwilliger help je voorkomen dat zedendaders nieuwe slachtoffers maken. Je krijgt hiervoor uiteraard een uitgebreide training en je wordt begeleid door de reclassering. Interesse? https://www.reclassering.nl/werken-bij-rn/vrijwilligers/cosa

-  Word vrijwilliger bij Humanitas. Humanitas biedt verschillende ‘buddy-trajecten’ aan, waar je bijvoorbeeld een ex-gedetineerde begeleidt na vrijlating. Interesse? https://www.humanitas.nl/themas/detentie/

-  Word vrijwilliger bij Buddyzorg. Hier begeleid je bijvoorbeeld een (ex)gedetineerden of verslaafde. Je helpt ze bijvoorbeeld met het maken van betere keuzes en heb opbouwen van een sociaal netwerk. Interesse? https://www.svcia.nl/carriere/vrijwilligerswerk/

Mocht je na het werken met (ex)gedetineerden en je specialisatie klinische forensische psychologie nog steeds razend gemotiveerd zijn om profiler te worden?

Dan kan je misschien wel gaan werken bij de AIVD, de Algemene Inlichtingen en Veiligheids Dienst. Om hier te mogen werken moet je beschikken over de Nederlandse nationaliteit en je moet de afgelopen tien jaar in Nederland hebben gewoond. Daarnaast krijg je te maken met hele strenge geheimhoudingsregels. Zo komt je beroep ongetwijfeld het meest in de buurt van die van profilers op tv. Succes! https://www.aivd.nl/onderwerpen/werken-bij-de-aivd

Bijdrage van Julia en Mart uit practicumgroep 1

Wat is een profiler?

Wanneer je de term profiler opzoekt, vind je de beschrijving van een beroep. Een profiler is een gedragsdeskundige die een instantie helpt bij het opstellen van een psychologisch profiel van een misdadiger. Met psychologisch profiel worden persoonlijke eigenschappen zoals bijvoorbeeld uiterlijk, maar ook gedragskenmerken en achtergrond bedoeld. De profiler doet dit zodat een misdadiger sneller gevonden kan worden.

Bij het opstellen van een profiel wordt naar verschillende zaken gekeken: de plaats delict (waar is het gebeurd?), de aard van het misdrijf (is er een wapen gevonden? Is er informatie over interactie tussen dader en slachtoffer?), de aanleiding van het misdrijf (wie is het slachtoffer? Had het slachtoffer recentelijk ruzie?). Naast het opstellen van een profiel valt advies geven over de omgang met een verdachte bij bijvoorbeeld een verhoor ook onder de taken van een ''profiler. ''De laatste paar jaar is door onderzoek het opstellen van een nauwkeurig profiel steeds beter te doen. Met behulp van statistische analyses van misdaden in het verleden, is bijvoorbeeld de kans op een soortgelijke misdaad door een soortgelijke dader groter.

Profiler worden

Met de opleiding psychologie heb je een goede basis om later profiler te worden. Gedragsanalyse is uiteraard een belangrijk onderdeel van psychologie en een belangrijk onderdeel in het onderzoek naar de misdadiger. Profiling is echter geen beschermde titel en er is geen specifieke opleiding die je klaarstoomt om als profiler aan het werk te gaan. Om profiler te worden kan verschillende stappen ondernemen. Je kan bijvoorbeeld aan de UvA de master Forensische Klinische Psychologie doen. Hierbij maak je kennis met psychologische en gedragsmatige eigenschappen van criminelen. Dit maakt je echte niet meteen een profiler. Een andere manier om profiler te worden is met behulp van een cursus van Rob Kamps. Rob Kamps is een van de weinige profilers van Nederland. Na zijn opleiding in Amerika bij de Behavioral Science Unit (BSU) tot profiler heeft hij hier in Nederland een cursus ontwikkeld. Het European Profiling Association (EProfA) heeft het certificaat dat je krijgt na deze cursus tot analytic profiler ''goedgekeurd. De kosten van zo’n cursus zijn 3995,- euro.'' Nog een andere manier om later een dergelijke functie uit te voeren is door de HBO-opleiding Predictive profiling te volgen. Hierbij wordt toegespitst op het voorspellen van terroristische en criminele activiteiten. In België kun je opgeleid worden tot gedragsanalist, een opleiding binnen de politie die je volgt naast je politietraining.

Toekomstperspectief  Als profiler kan je terecht komen bij De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Dit is de Nederlandse geheime dienst. De taak die in de buurt komt van wat profilers doen is de E-taak: Dreigings- en risico-analyses opstelling met betrekking tot personen, zaken en plaatsen van het rijk. Gedragsanalytici kunnen risicotaxaties opstellen en verdacht gedrag analyseren. Ook buiten de politie zijn profilers echter werkzaam; je hoeft geen bloederige crimescenes te analyseren. Bij musea en vliegvelden worden profilers bijvoorbeeld ingezet om verdacht gedrag te signaleren.

Het profiel van een profiler  Het Forensische werkveld kan als stressvol worden ervaren. Het is belangrijk om te kunnen omgaan met deze (tijds)druk. Als profiler moet je nauwkeurig te werk gaan, stevig in je schoenen staan en daarnaast is het nuttig om flexibel, creatief en sociaal vaardig te zijn.

Concrete tips

 - Doe naast je studie vrijwilligerswerk of loop stage bij een relevante instantie;

- Bouw een CV op en verdiep je in benodigde vaardigheden;

- Zorg dat je opvalt als je solliciteert naar een functie.

Bronnen

http://www.uva.nl/onderwijs/master/masteropleidingen/content/gezondheidszorgpsychologie-klinisch-forensische-psychologie/klinisch-forensische-psychologie.html

http://www.criminaliteitsbestrijding.nl/gedragsdeskundigen-profilers/

http://studieloopbaan.wikia.com/wiki/Hoe_word_ik_profiler%3F

http://www.wikisailor.com/hoe-word-ik-criminele-profiler.html

https://www.rijksmuseum.nl/nl/organisatie/vacatures/archief-profiler

http://www.wetenschapsforum.nl/index.php/topic/65681-studie-gedragsdeskundige-profiler/